Çin, elektrikli havacılık alanındaki çalışmalarında önemli bir aşamayı geride bıraktı. COMAC tarafından geliştirilen 19 yolcu kapasiteli CE-25A, ilk insanlı test uçuşunu başarıyla tamamladı. Yaklaşık 10 ton azami kalkış ağırlığına sahip uçak, 400 kilometre menzili ve saatte 300 kilometre seyir hızıyla kısa mesafeli yolcu taşımacılığı için tasarlandı.
14 Kasım 2026 tarihinde Shandong eyaletinin Binzhou kentindeki Dago Havalimanı’nda gerçekleştirilen test uçuşunda iki pilot ve bir uçuş test mühendisi görev aldı. Uçağın sistemleri test boyunca normal çalışırken performans göstergelerinin de hedeflenen değerleri karşıladığı açıklandı.
CE-25A ilk uçuşunda ne kadar havada kaldı?
CE-25A’nın ilk insanlı uçuşu toplam 57 dakika 46 saniye sürdü. Bu sürenin 16 dakika 38 saniyesi havada geçen uçak, test kapsamında 60,4 kilometre mesafe katetti. Uçuşun ardından herhangi bir sorun yaşanmadan iniş gerçekleştirildi.
Bu test, uçağın yalnızca teknik sistemlerinin değil, insanlı operasyon koşullarındaki performansının da değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. CE-25A, daha önce otonom uçuşlarla doğrulanan sistemlerini bu kez pilotların kontrolünde test etti.
10 elektrikli fanla çalışan farklı bir itki sistemi kullanıyor
CE-25A’nın geleneksel yolcu uçaklarından ayrıldığı temel noktalardan biri motor mimarisi. Uçakta turbofan veya turboprop motorlar yerine kanatların üzerine yerleştirilmiş toplam 10 elektrikli kanallı fan bulunuyor.
Her kanatta beş fan olacak şekilde tasarlanan sistem, dağıtılmış elektrikli itki mimarisine dayanıyor. Uçağın hareket etmesini sağlayan itiş gücü, bu fanların birlikte çalışmasıyla üretiliyor.
Modelin açıklanan teknik özellikleri ise şöyle:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Yolcu kapasitesi | 19 kişi |
| Azami kalkış ağırlığı | 10 ton |
| Menzil | 400 km |
| Seyir hızı | 300 km/sa |
| Seyir irtifası | 2.400 metre |
| Elektrikli fan sayısı | 10 |
| İlk insanlı uçuş | 14 Kasım 2026 |
Bu değerler CE-25A’nın özellikle kısa mesafeli şehirler arası yolcu taşımacılığına yönelik geliştirildiğini gösteriyor.
İnsanlı uçuş öncesinde 19 otonom test tamamlandı
COMAC, ilk insanlı uçuşa geçmeden önce CE-25A üzerinde kapsamlı bir insansız test programı yürüttü. Uçak, 2 Şubat 2026 tarihinde ilk otonom uçuşunu gerçekleştirdi. Bu aşamadan sonra toplam 19 insansız otonom uçuş doğrulama testi tamamlandı.
14 Kasım’daki uçuş ise test programının insanlı aşamasına geçişini temsil ediyor. Uçakta iki pilotun yanı sıra bir uçuş test mühendisi de görev yaptı. Test sırasında akıllı uçuş sistemleri ve hava aracının genel performansı birlikte değerlendirildi.
Projenin geliştirme çalışmalarında yalnızca COMAC yer almıyor. Dünyanın önde gelen batarya üreticilerinden CATL ve Şanghay Jiao Tong Üniversitesi de projeye katkı sağlıyor. İş birliğinin temel amacı, elektrikli havacılık teknolojilerini ticari yolcu taşımacılığına uyarlamak.
CE-25A model adındaki 25 ne anlama geliyor?
Uçağın adı, geliştirme sürecindeki teknik ve düzenleyici gerekliliklere dayanıyor. CE-25A isminde yer alan C harfi China ve COMAC ifadelerini, E harfi ise Electric kelimesini temsil ediyor.
Model adındaki 25 sayısı, uçağın Çin sivil havacılık otoritesinin CCAR-25 kapsamındaki ulaştırma kategorisi uçaklara yönelik uçuşa elverişlilik kurallarına göre geliştirildiğini gösteriyor. Bu standart, büyük ticari yolcu uçakları için uygulanan emniyet gerekliliklerini içeriyor. Son harf olan A ise serinin ilk modelini ifade ediyor.
Ticari uçuşlar için sertifikasyon süreci devam ediyor
CE-25A’nın ilk insanlı uçuşunu tamamlaması, ticari yolcu taşımacılığına hazır olduğu anlamına gelmiyor. Çin Sivil Havacılık İdaresi (CAAC), uçağın tip sertifikası başvurusunu kabul etmiş durumda. Ancak bu aşama, gerekli uçuşa elverişlilik onayının verildiği anlamına gelmiyor.
Uçağın ticari operasyonlara başlayabilmesi için sertifikasyon incelemelerinin ve gerekli uçuş testlerinin tamamlanması gerekiyor.
COMAC henüz CE-25A’nın yolcu taşımacılığında kullanılmaya başlanacağı tarihi açıklamadı. Batarya kapasitesi, şarj süresi ve ticari operasyonlarda ihtiyaç duyulacak şarj altyapısı hakkında da ayrıntılı teknik bilgi paylaşılmış değil.
400 kilometrelik menziliyle dikkat çeken CE-25A, Çin’in elektrikli havacılık alanındaki ticari hedefleri açısından önemli bir proje. Ancak uçağın gerçek operasyonel kapasitesi ve yolcu taşımacılığındaki uygulanabilirliği, sertifikasyon süreci ve sonraki testlerin sonuçlarıyla daha net ortaya çıkacak.
