Saç Telleri Stresi Ele Veriyor: Çocukların Ruh Sağlığının Sırrı Saçlarında Gizli
Waterloo Üniversitesi tarafından yürütülen çığır açıcı bir araştırma, kronik fiziksel hastalığı (KFH) olan çocuklarda uzun vadeli stres düzeylerinin ve ruh sağlığı risklerinin saç örnekleri üzerinden tespit edilebileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, saç kortizolü (stres hormonu) düzeylerinin, bu çocuklarda psikolojik sorunlar için güçlü bir erken uyarı sistemi olarak kullanılabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın temel bulgularına göre, saçta biriken yüksek kortizol seviyeleri, KFH’lı çocuklarda kaygı bozukluğu, depresyon ve davranışsal sorunların en güçlü biyolojik göstergesi. Dört yıl boyunca 244 Kanadalı çocuğun incelendiği çalışmada, katılımcıların üçte ikisinden fazlasında sürekli yüksek kortizol değerleri tespit edildi. Bu çocukların, kortizol seviyeleri düşen akranlarına kıyasla ruh sağlığı sorunları yaşama olasılıklarının belirgin şekilde daha yüksek olduğu vurgulandı.
Çalışmanın başyazarı Emma Littler, “Kronik hastalıklarla mücadele eden çocuklar günlük yaşamda ilaç yönetimi, okula devamsızlık ve sosyal uyum gibi ek stresörlerle karşılaşıyor. Saç kortizol ölçümü, bu stresin biyolojik izini sürmemizi ve risk altındaki çocukları henüz sorunlar ortaya çıkmadan tespit etmemizi sağlıyor” diye açıkladı.
Araştırma ekibi, bu yöntemin invaziv olmaması ve kolay uygulanabilirliği sayesinde, klinik taramalarda kullanılabilecek devrim niteliğinde bir araç olabileceğini ifade ediyor. Prof. Dr. Mark Ferro ise “Erken teşhis, aileler ve sağlık uzmanlarının çocuklara daha hedefe yönelik destek sunmasına olanak tanıyacak” yorumunu yaptı.
Araştırmanın bir diğer dikkat çekici sonucu da, kan testlerindeki inflamatuar belirteçlerle ruh sağlığı arasındaki ilişki. Brain and Behavior dergisinde yayımlanan paralel bir çalışma, düzenli kan testleriyle yapılacak taramaların da ruh sağlığı izlemeye yardımcı olabileceğini gösterdi.
Bu bulgular ışığında, saç kortizol ölçümünün önümüzdeki yıllarda pediatrik ruh sağlığı taramalarının rutin bir parçası haline gelmesi bekleniyor.
Çalışma, Stress and Health dergisinde yayımlanmıştır.
