Mahalle Stresi ve Kaygı, Epigenetik Yaşlanmayı Hızlandırıyor!
Yapılan çalışmalara göre, uzun süre dezavantajlı bir mahallede yaşamak, psikolojik sıkıntıyı (özellikle kaygıyı) artırarak biyolojik yaşlanmayı hızlandırıyor.
Çalışmanın Detayları
-
Örneklem: Wisconsin’de yaşayan 1.440’tan fazla yetişkin.
-
Yeni Yaklaşım: Daha önceki çalışmalardan farklı olarak, sadece anlık durumu değil, ömür boyu kümülatif mahalle dezavantajı maruziyetini ve genel duygusal sıkıntıyı (depresyon, stres, kaygı) birlikte inceledi.
-
Yaşlanma Ölçümü: Biyolojik yaşı, DNA’daki epigenetik değişiklikleri analiz eden üç farklı “saat” (PhenoAge, GrimAge, DunedinPACE) ile ölçtü. Katılımcıların %42-60’ı beklenenden daha hızlı yaşlanıyordu.
Sonuçlar
-
Mahalle & Sıkıntı: Ömür boyu maruz kalınan mahalle dezavantajı arttıkça, bireylerin depresyon, stres ve kaygıdan oluşan genel psikolojik sıkıntı düzeyi de artıyor.
-
Sıkıntı & Yaşlanma: Bu artan psikolojik sıkıntı, biyolojik yaşlanmanın hızlanmasına yol açıyor.
-
Ana Mekanizma: Mahalle dezavantajının yaşlanma üzerindeki olumsuz etkisinin yaklaşık %10-13’ü, artan psikolojik sıkıntı (özellikle kaygı) yoluyla gerçekleşiyor. Kaygı, depresyon ve stresten daha belirgin bir aracı rol oynuyor.
Çıkarım: Dezavantajlı mahallelerdeki kronik stresörler (ekonomik zorluklar, güvensizlik vb.), sakinlerde sürekli kaygı ve sıkıntı yaratarak hücresel düzeyde yaşlanmalarını hızlandırıyor. Bu bulgu, sosyal eşitsizliklerin sağlık üzerindeki etkisinin, psikolojik yollardan da aktarıldığını gösteriyor.
Kaynak: Gerontoloji Dergileri, Seri B’de yayımlanan “Kümülatif Mahalle Dezavantajı, Genel Sıkıntı ve Hızlandırılmış Epigenetik Yaşlanma Arasındaki Bağlantı Yolları” başlıklı çalışma (2025).
