AMD, sunucu işlemcilerinde yeni bir dönemi başlatan altıncı nesil EPYC 9006 ailesini piyasaya sürdü. Zen 6 ve Zen 6C mimarilerini temel alan Venice kod adlı işlemciler; 256 çekirdeğe, 512 iş parçacığına ve 1 GB L3 önbelleğe kadar ulaşan yapılandırmalar sunuyor. TSMC’nin 2 nm üretim teknolojisiyle hazırlanan yeni nesil, özellikle bulut altyapıları, yüksek performanslı hesaplama ve yapay zekâ sistemlerini hedefliyor.
AMD’nin paylaştığı verilere göre Zen 6 mimarisi, belirli sunucu ve yapay zekâ senaryolarında önceki nesle kıyasla önemli bir IPC artışı sağlıyor. Şirketin sabit saat hızında gerçekleştirdiği testlerde Zen 6C çekirdekleri, Zen 5’e karşı ortalama yüzde 27 daha yüksek komut başına performans elde etti. Kurumsal uygulamalarda bu artış yüzde 20, yapay zekâ iş yüklerinde ise yüzde 31 olarak açıklandı.
Zen 6 ve Zen 6C farklı sunucu ihtiyaçlarına odaklanıyor
AMD, yeni mimariyi iki farklı çekirdek tasarımıyla sunuyor. Standart Zen 6 çekirdekleri yüksek saat hızlarının önemli olduğu sistemlere yönelirken Zen 6C, daha fazla çekirdeği aynı işlemci alanına sığdırmak isteyen veri merkezleri ve bulut sağlayıcıları için geliştirildi. Her iki tasarım da aynı komut seti mimarisini kullanıyor.
Üretim tarafında işlemci çekirdekleri TSMC N2P, yani 2 nm süreciyle hazırlanıyor. Giriş-çıkış yongalarında ise 3 nm sınıfındaki N3 teknolojisi tercih ediliyor. Yongalar arasındaki iletişim beşinci nesil Infinity Fabric üzerinden sağlanıyor.
Zen 6’nın standart çekirdek kompleksinde 12 çekirdek ve 48 MB L3 önbellek bulunuyor. Zen 5’te aynı yapı 8 çekirdek ve 32 MB önbellekle sınırlıydı. Böylece kompleks başına hem çekirdek sayısı hem de L3 önbellek kapasitesi yüzde 50 artırıldı. Maksimum saat hızı da 5,0 GHz’den 5,3 GHz’e çıkarıldı.
Zen 6C tarafında yoğunluk artışı daha belirgin. Her kompleks 32 çekirdek ve 128 MB paylaşımlı L3 önbellek taşıyor. Önceki Zen 5C tasarımında 16 çekirdek ve 32 MB L3 önbellek bulunuyordu. Yeni mimaride çekirdek sayısı iki katına, toplam L3 kapasitesi ise dört katına çıkmış durumda. Ayrıca maksimum frekans 3,7 GHz’den 4,1 GHz’e yükselirken çekirdek başına L3 önbellek miktarı 2 MB’den 4 MB’ye ulaştı.
İşlemci çekirdeğinde kapsamlı mimari değişiklikler
Zen 6 yalnızca daha fazla çekirdek ve önbellek sunmakla kalmıyor; komutların işlenmesinden bellek erişimine kadar birçok iç birimde de yenilikler barındırıyor.
Yeni tasarım, saat döngüsü başına 64 bayt komut getirebiliyor. Komut dağıtma ve yeniden adlandırma aşamaları 8 genişliğe çıkarılırken işlem önbelleğinin kapasitesi 6.000 seviyesinden 6.750 işleme yükseltildi. Döngü başına işlem sunma kapasitesi de 12’den 18’e çıktı.
Dallanma tahmin mekanizmasında daha büyük tablolar, 64 girişli dönüş adresi yığını ve döngü başına iki alınan dallanma tahmini kullanılıyor. İşlemci ayrıca her döngüde üç tahmin penceresini destekliyor.
Tam sayı hesaplama birimlerinde 96 girişli paylaşımlı ALU/AGU zamanlayıcısına 48 girişli özel ALU zamanlayıcısı eşlik ediyor. Her çekirdekte altı ALU, iki çarpma birimi ve üç dallanma birimi yer alıyor. Fiziksel tam sayı kayıt dosyası 240 girişten 352 girişe, yeniden sıralama tamponu ise 448 girişten 640 girişe çıkarıldı.
Önbellek düzeninde çekirdek başına 32 KB, 8 yollu L1 komut önbelleği ve 48 KB, 12 yollu L1 veri önbelleği bulunuyor. L1 veri önbelleğinin erişim gecikmesi dört döngü. Her çekirdeğe ayrıca 1 MB kapasiteli, 16 yollu L2 önbellek ayrılıyor.
Bellek işlemlerini yöneten kuyruklarda da kapasite artışı var. Yük kuyruğu 64’ten 80 girişe, depolama kuyruğu 96’dan 128 girişe yükseltildi. Zen 6, döngü başına dört yükleme veya iki depolama işlemi gerçekleştirebiliyor. Adres çevirme tarafında ise 96 girişli L1 DTLB ve 4.096 girişli L2 DTLB kullanılıyor.
AVX-512 ve yapay zekâ komutlarında yeni destekler
Kayan nokta hesaplamalarında 512 bitlik veri yolu ve iki döngülük FADD gecikmesi korunurken tam AVX-512 FP16 desteği eklendi. VNNI INT8 işlem hattı sayısı da önceki nesildeki ikiden dörde çıkarıldı. FP16, BFLOAT16 ve VNNI INT16 veri türleri destekleniyor.
Yeni komut seti özellikleri arasında AVX-VNNI-INT8, BF16 ve FP16 verilerini FP32 biçimine dönüştüren AVX-NE-CONVERT, AVX-IFMA ve Bit Matrix Multiply (BMM) yer alıyor.
AMD, sistem düzeyindeki işlevlerde de bazı yeniliklere gitti. Kesme, istisna ve sistem çağrılarını yöneten FRED arayüzü, sanallaştırma için Page Modification Logging (PML) ve ayrıcalık seviyesine göre hizmet sınıfını otomatik değiştiren PLZA bu özellikler arasında bulunuyor.
Güvenlik ve izleme tarafında SEV-SNP RMPOPT, canlı sanal makine geçişleri için DIRTY bit optimizasyonu ve geliştirilmiş SMT koruması sunuluyor. Bellek Profiler ve IBS Buffering özellikleri performans analizini genişletirken açık kaynaklı Caliptra 1.2 donanımsal güven kökü de yeni platformda destekleniyor.
EPYC Venice ailesinde 256 çekirdeğe kadar seçenek
EPYC 9006 işlemcileri sekiz CCD’ye kadar ölçeklenebiliyor. Standart Zen 6 çekirdeklerini kullanan modeller 96 çekirdek, 192 iş parçacığı ve 384 MB L3 önbellek sunuyor. Zen 6C tabanlı en üst yapılandırmada ise 256 çekirdek, 512 iş parçacığı ve 1.024 MB, yani 1 GB L3 önbellek bulunuyor.
Bu modellerde L2 önbellek kapasitesi de çekirdek sayısıyla birlikte artıyor. 96 çekirdekli yapılandırmada toplam 96 MB L2 önbellek yer alırken 256 çekirdekli modelde bu miktar 256 MB’ye ulaşıyor.
AMD, yeni işlemcilerle birlikte SP7 ve SP8 adında iki sunucu platformu da sunuyor. SP7, 16 kanallı DDR5 bellek ve 600 W’a kadar işlemci güç sınıflarını destekliyor. SP8 ise sekiz bellek kanalıyla geliyor ve 400 W’a kadar güç sınıfına hitap ediyor. SP8 soketinin boyutları 62,5 × 80 mm olarak açıklanmış durumda.
SP8 üzerinde Zen 6C kullanan modeller dört CCD ile 128 çekirdek, 256 iş parçacığı ve 512 MB L3 önbelleğe ulaşabiliyor. Standart Zen 6 modellerinde ise sekiz CCD üzerinden 96 çekirdek, 192 iş parçacığı ve 384 MB L3 önbellek sunuluyor.
DDR5 MRDIMM ile 1,6 TB/sn bellek bant genişliği
Bellek desteği, yeni EPYC ailesinin öne çıkan noktalarından biri. AMD; DDR5 RDIMM, ikinci nesil DDR5 MRDIMM, LPDDR5X SOCAMM2 ve CXL 3.1 teknolojilerini destekliyor.
İkinci nesil MRDIMM belleklerde aktarım hızı 12.800 MT/s seviyesine çıkıyor. SP7 platformunun 16 kanallı bellek tasarımı, teorik bant genişliğini saniyede 1,6 TB’ye kadar taşıyor. SP8 tarafında MRDIMM kullanıldığında bu değer 819 GB/sn seviyesinde.
Standart DDR5 RDIMM belleklerde ise 8.000 MT/s hıza kadar destek bulunuyor. Bu belleklerle SP7 üzerinde yaklaşık 1 TB/sn, SP8 üzerinde 512 GB/sn bant genişliği elde edilebiliyor. İşlemci soketi başına desteklenen bellek kapasitesi 8 TB’ye kadar çıkıyor.
Genişleme bağlantılarında PCIe 6.0 ve CXL 3.1 desteği sunuluyor. SP7’nin tek işlemcili yapılandırmasında 96 PCIe 6.0 hattına sekiz PCIe 4.0 hattı eşlik ediyor. Çift işlemcili sistemlerde işlemci başına 128 PCIe 6.0 ve 16 PCIe 4.0 hattı sağlanıyor.
SP8 platformunda tek işlemcili sistemler 128, çift işlemcili sistemler ise toplam 192 PCIe 6.0 hattı kullanabiliyor. Bağlantılar x16, x8, x4 ve x2 biçimlerinde bölünebiliyor.
CXL 3.1 sayesinde işlemci ile harici bellek kaynakları arasındaki bağlantı da genişletiliyor. PCIe 6.0 üzerinden x16 CXL bağlantısı 128 GB/sn ham aktarım kapasitesi sunuyor. AMD, CXL tabanlı bellek genişletme çözümlerinde gigabayt başına maliyetin yüzde 87’ye kadar düşürülebileceğini belirtiyor.
Yeni I/O tasarımında Smart Data Cache Injection (SDCI) ve Smart Data Accelerator Interface (SDXI) teknolojileri de bulunuyor. Yongalar arası iletişimde Elevated Fan-Out Bridges (EFB) ve daha hızlı Infinity Fabric güç durumu geçişleri kullanılıyor.
Güç yönetimi farklı iş yüklerine göre ayarlanıyor
AMD, Zen 6 tabanlı sistemlerde güç tüketimini işlem yüküne göre düzenleyen özelliklere de yer veriyor. Yapay zekâ ajanlarının çalıştırıldığı yüksek yoğunluklu sistemlerde 256 çekirdekli Zen 6C işlemciler 400 W seviyesine kadar yapılandırılabiliyor. Bu senaryolarda çekirdek başına güç tüketimi 1,2-2 W aralığında değişiyor.
Bulut veri merkezlerinde 600 W’a kadar güç sınıfları kullanılabiliyor. Bu sistemlerde çekirdek başına tüketim 1,7-3,5 W seviyesinde. Yüksek frekansın öncelikli olduğu HPC sistemleri ve sunucu yönetim düğümlerinde standart Zen 6 çekirdekleri tercih ediliyor. Bu yapılandırmalarda işlemci gücü 500-600 W aralığına çıkarken çekirdek başına tüketim 5-10 W ve üzerine ulaşabiliyor.
Unified Power Provisioning (UPP), Utilization-Based Power Scaling (UBPS) ve Frequency-Adaptive Spectrum Technology (FAST) bu yönetimin temel parçalarını oluşturuyor. UPP, sunucu kabinlerinde kullanılmayan güç kapasitesinin değerlendirilmesini sağlıyor. UBPS, etkin çekirdek sayısına göre tüketimi düzenleyerek yük arttığında işlemcinin daha yüksek güç seviyelerine çıkmasına izin veriyor.
FAST ise aynı işlemci üzerindeki farklı çekirdek gruplarına ayrı minimum frekans değerleri tanımlayabiliyor. Böylece yüksek frekans isteyen sanal makinelerle çok sayıda çekirdekten yararlanan görevler aynı işlemci üzerinde farklı çalışma profilleriyle yürütülebiliyor.
AMD’nin performans karşılaştırmalarında dikkat çeken sonuçlar
AMD’nin kendi testlerine göre altıncı nesil EPYC işlemciler, ilk EPYC ailesine kıyasla genel amaçlı hesaplamada yaklaşık 20 kat, bilimsel hesaplamada 18,6 kat ve bellek bant genişliğinde 9,6 kat artış sağlıyor.
Güncel Intel işlemcilerle yapılan karşılaştırmalarda da Venice ailesi lehine sonuçlar paylaşıldı. AMD, yüksek performanslı hesaplama iş yüklerinde Intel Granite Rapids karşısında ortalama 2,2 kat, belirli testlerde ise 3,2 kata kadar performans elde edildiğini açıkladı. 96 çekirdekli EPYC 9686F, 128 çekirdekli Intel Xeon 6980P karşısında bazı iş yüklerinde 1,6 kat performansa ulaştı. Benzer çekirdek sayılarına sahip modeller arasındaki ortalama fark ise 1,9 kat olarak bildirildi.
Bellek performansında EPYC Venice’in MRDIMM belleklerle 1,6 TB/sn seviyesine çıktığı belirtiliyor. NVIDIA Vera’nın LPDDR5X SOCAMM2 belleklerle 1,2 TB/sn seviyesinde kaldığı ifade edilirken Intel Granite Rapids-AP’nin birinci nesil MRDIMM ile elde ettiği 844 GB/sn değeri de karşılaştırmaya dahil edildi. Venice, standart RDIMM belleklerle yaklaşık 1 TB/sn bant genişliği sunabiliyor.
Bilimsel hesaplama testlerinde hava tahmini simülasyonları için de sonuçlar paylaşıldı. 128 çekirdekli EPYC Turin’in 5 saat 13 dakikada tamamladığı iş yükü, 96 çekirdekli Venice ile 3 saat 29 dakikaya, 256 çekirdekli Venice ile 2 saat 40 dakikaya indi.
İlaç geliştirme simülasyonlarında ise 100 nanosaniyelik moleküler hesaplama, 256 çekirdekli Venice üzerinde 57 günde tamamlandı. Aynı işlem 96 çekirdekli Venice’te 97 gün, 128 çekirdekli Turin’de 114 gün ve Intel Granite Rapids üzerinde 182 gün sürdü. Otomotiv ve aerodinamik simülasyonlarında da yeni işlemciler lehine performans artışları açıklandı.
Yapay zekâ tarafında AMD, EPYC Venice’in önceki nesil Turin’e kıyasla 1,5 kata, Intel Granite Rapids’e kıyasla ise 4,4 kata kadar performans sunduğunu bildiriyor. AWS Graviton5 ile yapılan belirli HPC ve yapay zekâ testlerinde üç kata kadar fark açıklandı. NVIDIA Vera karşılaştırmasında megavat başına iş parçacığı sayısında 2,9 kata, megavat başına performansta ise iki kata kadar artış iddia ediliyor.
EPYC 9996 modeli için paylaşılan sonuçlarda genel amaçlı sunucu iş yüklerinde NVIDIA Vera tabanlı sistemlere karşı 3,7 kata kadar performans öne çıkarılıyor. Intel Xeon 6980P karşısında 2,2 kata kadar performans ve dolar başına iki kata kadar avantaj bildiriliyor. Yüksek frekanslı modellerde büyük dil modellerinin çıktı üretim kapasitesinin önceki EPYC nesline göre 1,8 kata kadar yükseldiği belirtiliyor.
Bu sonuçların AMD tarafından seçilen test senaryolarına dayandığını ve farklı yazılım, donanım ya da iş yüklerinde aynı performans farklarının görülmeyebileceğini belirtmek gerekiyor.
EPYC 9006 işlemciler satışa çıktı
AMD, SP7 tabanlı altıncı nesil EPYC 9006 işlemcilerini 10 Kasım 2026 itibarıyla piyasaya sundu. Sunucu üreticileri yeni platformları sevk etmeye başlarken Microsoft Azure ve Oracle Cloud Infrastructure üzerinde Venice işlemcileri kullanan bulut hizmetlerinin de devreye alınması bekleniyor.
SP8 platformunun 2027 yılının ilk yarısında piyasaya çıkması planlanıyor. AMD’nin ürün yol haritasında SP8 modellerinin yanı sıra 3D V-Cache teknolojili EPYC 9006X ve düşük güç tüketimine odaklanan EPYC 9006 LP serileri de bulunuyor.
