ABD’de Bir Hafta İçinde Kritik Sistemler Aksadı: Havacılık, Bankacılık ve Teknoloji Şirketleri Etkilendi

ABD

ABD, son günlerde farklı sektörlerde yaşanan teknoloji arızalarıyla gündeme geldi. Microsoft’un bulut hizmetlerinden Federal Havacılık İdaresinin (FAA) kontrol sistemlerine, United Airlines’ın operasyon altyapısından JPMorgan Chase ve Apple servislerine kadar çok sayıda sistemde kesintiler meydana geldi. Sorunların son halkası ise ABD Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) dahili iletişim ağı oldu.

Yaşanan aksaklıklar binlerce uçuşun iptal edilmesine, bankacılık hizmetlerinde erişim sorunlarına ve milyonlarca kullanıcının dijital servislerde problem yaşamasına yol açtı. ABD Başkanı Donald Trump, 17 Kasım’da Manila’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken büyük kuruluşlarda bu tür sorunların zaman zaman yaşanabileceğini söyledi.

Ancak farklı sektörlerdeki arızaların kısa bir zaman diliminde peş peşe gelmesi, ülkenin dijital altyapısının dayanıklılığı ve sistemler arasındaki bağımlılıkları yeniden tartışmaya açtı.

Trump: Büyük kuruluşlarda bu tür sorunlar yaşanabilir

Donald Trump, 17 Kasım’da Filipinler’in başkenti Manila’da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) toplantıları sırasında ABD’deki teknoloji kesintileri hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Havacılık, bankacılık ve iletişim altyapısında yaşanan sorunlarla ilgili sorulara yanıt veren Trump, büyük ve güçlü kuruluşlarda teknik aksaklıkların görülebileceğini belirtti. ABD Başkanı, “Büyük ve güçlü olduğunuzda, bütün paraya sahip olduğunuzda böyle şeyler olur. Sorun yok.” ifadelerini kullandı.

Kesintilerin zamanlaması ise yalnızca tek bir şirketin veya kurumun teknik sorunuyla sınırlı olmayan daha geniş bir tablo ortaya çıkardı.

Microsoft 365 kesintisiyle başlayan süreç dünya geneline yayıldı

Sorunların ilk büyük örneği 12 Kasım Perşembe günü Microsoft hizmetlerinde yaşandı. Outlook, Teams ve diğer Microsoft 365 uygulamalarına erişimde dünya genelinde problemler meydana geldi.

E-posta gönderimi, takvim yönetimi ve çevrim içi toplantı gibi temel iş süreçlerinin aksaması, hem özel şirketleri hem de kamu kuruluşlarını etkiledi. Microsoft’un bulut altyapısına bağımlı kurumlar iletişim sorunlarıyla karşılaştı.

Microsoft, arızanın sunucu sistemlerindeki bir problemden kaynaklandığını ve kötü amaçlı bir faaliyet tespit edilmediğini açıkladı. Etkilenen hizmetlerin 14 Kasım Cumartesi günü yeniden çalışmaya başladığı bildirildi. Kesinti boyunca Downdetector platformuna dünya genelinden 7,4 milyondan fazla sorun bildirimi ulaştı.

FAA arızası yaklaşık 10 bin uçuşun iptal edilmesine yol açtı

Microsoft kesintisinin ardından 13 Kasım Cuma günü ABD Federal Havacılık İdaresinin hava trafik kontrol altyapısında ciddi bir arıza yaşandı. Radar ve iletişim sistemlerinde ortaya çıkan sorunlar nedeniyle ülke genelinde uçak kalkışları yaklaşık dört buçuk saat boyunca durduruldu.

Bu karar, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde uygulanan en uzun uçuş durdurma kararı olarak kayıtlara geçti.

Kesintinin havacılık sektöründeki etkisi oldukça büyük oldu. Yaklaşık 10 bin uçuş iptal edilirken Delta Air Lines ve American Airlines’ın her birinde 2.200’den fazla, United Airlines’ta ise yaklaşık 1.800 sefer iptal edildi. On binlerce yolcu havalimanlarında beklemek zorunda kaldı. Uçakların ve mürettebatın yeniden planlanması gerektiğinden operasyonel aksaklıklar sonraki günlere de taşındı.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol merkezlerinde kullanılan anahtar ve yönlendiricilerin aşırı veri yükü altında kaldığını açıkladı. Sistemlerin tutarsız veriler üretmeye başlaması üzerine uçuşların güvenlik gerekçesiyle durdurulduğu belirtildi.

Duffy, mevcut hava trafik kontrol altyapısının eskidiğine dikkat çekerek sistemlerin yenilenmesi için 50 milyar dolarlık yatırım gerektiğini ifade etti.

United Airlines ve JPMorgan Chase de kesintilerden etkilendi

16 Kasım Pazartesi günü bu kez United Airlines’ın kendi teknoloji altyapısında sorun yaşandı. Pilotların kullandığı iletişim uygulamaları ve uçuş öncesinde uçak ağırlıklarının hesaplanmasında kullanılan sistemler devre dışı kaldı.

Yaklaşık bir saat süren arıza, 150 civarında uçuşta gecikmeye neden oldu. United Airlines, yaşanan olayda siber güvenlik kaynaklı bir saldırıya işaret eden herhangi bir bulgu bulunmadığını açıkladı.

Aynı gün ABD’nin en büyük bankalarından JPMorgan Chase’in yazılım sistemlerinde de erişim sorunları meydana geldi. Bankanın bazı hizmetleri aksarken müşteriler belirli bankacılık işlemlerini gerçekleştirmekte güçlük yaşadı.

Microsoft, FAA, United Airlines ve JPMorgan Chase’de yaşanan sorunların ortak bir teknik nedenden kaynaklandığını gösteren doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Apple servisleri ve NSA iletişim ağı da etkilendi

17 Kasım Salı günü kesinti haberlerine Apple da eklendi. Şirketin dahili sistemlerine uygulanan bir güncellemenin ardından iCloud ve Apple Pay dahil çeşitli hizmetlerde sorunlar yaşandı.

ABD’de Apple Pay için yaklaşık 2.300 kullanıcı sorun bildirirken iCloud tarafında kesintinin en yoğun anında yaklaşık 1.800 bildirim kaydedildi. Apple, olayın siber saldırı kaynaklı olmadığını belirtti ve etkilenen hizmetlerin önemli bir bölümünün yeniden çalışmaya başladığını duyurdu.

Aynı gün ABD Ulusal Güvenlik Ajansının gizli iletişim altyapısında da performans sorunları ortaya çıktı. NSA, planlı bakım çalışmaları sırasında bazı dahili sistemlerin geçici olarak etkilendiğini doğruladı.

CNN’in haberine göre kesinti, kurum çalışanlarının gizli bilgileri paylaşmak için kullandığı NSANet sistemini de kapsıyordu. NSA ise ulusal güvenlik açısından kritik görevlerin bu durumdan etkilenmediğini açıkladı.

ABD yönetimi koordineli siber saldırı iddialarını reddetti

Farklı sektörlerde yaşanan kesintiler, olayların ortak bir siber saldırının parçası olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. ABD Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio, arızaların endişe verici olduğunu kabul etti ancak olayların birbirleriyle bağlantılı olduğuna dair bir bulgu bulunmadığını söyledi.

Rubio, ABD’nin sistematik ve geniş çaplı bir siber saldırı altında olduğunu gösteren herhangi bir kanıt olmadığını belirtti.

Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ise NSA’daki sorunun, önceki ay yapay zeka yardımıyla keşfedilen bir PHP güvenlik açığı için hazırlanan yamalarla ilişkili olduğunu öne sürdü. Söz konusu açık, savunmasız sunucuların uzaktan ele geçirilmesine imkan tanıyabilecek nitelikteydi.

Clayton’ın açıklamasına göre sistemler güncellenirken bazı hizmetler beklendiği gibi yeniden çalışmadı. Farklı sistemler arasındaki veri aktarım süreçlerinde de aksaklıklar yaşandı.

NSA ve Wall Street yöneticilerinin Kongre üyelerine, yapay zeka tarafından tespit edilen güvenlik açıklarının kapatılması sırasında sistemlerin aşırı yüklendiğini aktardığı da iddia edildi. Ancak bu görüşmelerin ayrıntıları bağımsız biçimde doğrulanmadı. Yetkililer, kesintilerin arkasında koordineli bir saldırı bulunduğunu gösteren somut kanıt paylaşmadı.

Yapay zeka destekli siber tehditlerde artış dikkat çekiyor

ABD’deki teknik arızalarla doğrudan bağlantısı kanıtlanmamış olsa da siber güvenlik alanındaki olay sayısında yaşanan artış dikkat çekiyor.

Sigorta ve risk danışmanlığı şirketi Marsh’ın verilerine göre müşteriler, ekim ayının son iki haftasında toplam 105 siber olay bildirdi. Mayıs ayının aynı döneminde bu sayı 48 seviyesindeydi. Böylece bildirilen olay sayısı iki katın üzerine çıktı.

Siber güvenlik uzmanları, yapay zeka araçlarının saldırganlar tarafından kullanılmasıyla güvenlik açıklarının daha hızlı tespit edilebildiğine ve aynı anda daha fazla sisteme yönelik saldırı gerçekleştirilebildiğine dikkat çekiyor.

Bununla birlikte Marsh’ın verileri, ABD’de son günlerde yaşanan Microsoft, FAA, Apple veya NSA kesintilerinin siber saldırılardan kaynaklandığını kanıtlamıyor.

Uzmanlara göre asıl risk sistemler arasındaki bağımlılık

Eski FBI siber güvenlik yetkilisi ve Halcyon yöneticisi Cynthia Kaiser, farklı sektörlerde kullanılan sistemlerin birbirine giderek daha fazla bağımlı hale geldiğini belirtiyor.

Kaiser’e göre tek bir yazılım güncellemesi veya teknik arıza, birbirine bağlı hizmetlerde beklenenden çok daha geniş çaplı kesintilere neden olabiliyor. Bu durum, özellikle havacılık, finans ve kamu hizmetleri gibi kesintiye toleransı düşük alanlarda önemli riskler oluşturuyor.

Yaklaşık 20 yıldır yazılım sistemlerinin dayanıklılığı üzerine çalışan Liz Fong-Jones da deneyimli teknik personelin sistemlerin güvenilirliğini korumada önemli rol oynadığını vurguluyor. Fong-Jones’a göre personel sayısındaki azaltmalar, arızaların önlenmesi ve meydana gelen sorunlara müdahale edilmesi için gereken kapasiteyi etkileyebilir.

Personel azaltmaları yeniden tartışma konusu oldu

Peş peşe yaşanan arızalar, ABD’deki teknoloji şirketleri ve kamu kurumlarında son dönemde gerçekleştirilen iş gücü azaltmalarını da gündeme getirdi.

FAA, Trump yönetiminin göreve gelmesinin ardından Elon Musk’ın öncülük ettiği kamu personeli azaltma çalışmalarından etkilenen kurumlar arasındaydı. Kongre üyeleri daha önce hava trafik kontrol sistemlerinin modernizasyonunun yeterince düzenli yürütülmediği konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Özel sektörde de benzer gelişmeler yaşandı. United Airlines, yapay zeka teknolojilerinin kullanımını artırarak yönetici kadrosunu önceki yıl yüzde 4 oranında azalttığını ve bu yıl da benzer bir küçülmeye gideceğini açıklamıştı.

Microsoft ise son büyük kesintiden yaklaşık bir ay önce dünya genelindeki çalışanlarının dörtte birine gönüllü işten ayrılma paketi sundu. Şirket daha önce de farklı ekiplerinde personel azaltma kararları almıştı.

Ancak FAA, United Airlines veya Microsoft’taki son arızaların doğrudan işten çıkarmalardan kaynaklandığını gösteren bir kanıt bulunmuyor. Personel azaltmaları ile teknik kesintiler arasındaki ilişki şu aşamada uzmanların değerlendirmeleri ve tartışmaları düzeyinde.

Kongre’de kesintilerin tesadüf olup olmadığı tartışılıyor

ABD’de kısa süre içerisinde farklı sektörlerde yaşanan arızalar Kongre üyelerinin de tepkisini çekti. Cumhuriyetçi Missouri Senatörü Josh Hawley, olayların birbirinden bağımsız olduğu yönündeki açıklamalara şüpheyle yaklaştı.

Hawley, bu kadar çok kesintinin kısa aralıklarla meydana gelmesinin olağan dışı olduğunu belirterek hepsinin tesadüf olmasının tarihteki en büyük tesadüflerden biri olacağını söyledi.

Şu ana kadar açıklanan bilgiler, yaşanan olayların tek bir saldırı veya ortak bir teknik arızadan kaynaklandığını doğrulamıyor. Buna karşın peş peşe gelen kesintiler, ABD’nin kritik dijital altyapılarında modernizasyon, güvenilirlik, siber güvenlik ve teknik personel kapasitesi konularının yeniden ele alınmasına neden oldu.

Yazı gezinmesi

Mobil sürümden çık